आज जगभर अशांती, युद्ध, द्वेष आणि लोभ पसरलेला आहे. प्रत्येक देश आपली ताकद दाखवण्याच्या स्पर्धेत गुंतलेला आहे. शस्त्रास्त्रांच्या स्पर्धेत मानवतेचा आवाज हरवतो आहे. या पार्श्वभूमीवर भारताची भूमिका अधिक महत्त्वाची ठरते. कारण भारताला प्राचीन काळापासून विश्वगुरु म्हणून ओळखले जाते.
भारताने जगाला योग दिला, ध्यान दिले, करुणेचा मार्ग दिला. विशेषतः भगवान बुद्धाचा संदेश आजही तितकाच ताजा आणि आवश्यक आहे. बुद्धाने सांगितले – “अहिंसा परमो धर्मः”. करुणा, मैत्री आणि सहजीवन हीच खरी शक्ती आहे.
बुद्धाचा मार्ग
बुद्धाने युद्धाऐवजी शांतीचा मार्ग दाखवला. त्यांनी सांगितले की द्वेषाने द्वेष संपत नाही, तर प्रेमानेच द्वेष संपतो. आज जगभर पसरलेल्या अशांतीला थांबवण्यासाठी हा संदेशच औषध ठरतो.
एका गावातील साधू लोकांना सांगतो – “तुम्ही जर द्वेष सोडला, तर गावात शांती येईल.” हळूहळू लोक बदलायला लागतात. ते एकमेकांना मदत करतात, रागाऐवजी प्रेम देतात. गावात हसू परतते. हीच कथा आज जगाला लागू होते.
युद्ध ही मानवी इतिहासातील सर्वात जुनी शोकांतिका आहे. महाभारतापासून ते आधुनिक रणांगणापर्यंत, संघर्षाची कारणं बदलली असली तरी परिणाम मात्र सारखाच – मानवतेचा मृत्यू.
महाभारतातील नियमांची शिकवण
कुरुक्षेत्राच्या रणांगणातही काही नियम होते. संध्याकाळी युद्ध थांबवायचं, शस्त्रविहीनावर हल्ला करायचा नाही, स्त्रिया-मुलांवर आघात करायचा नाही. हे नियम युद्धाला धर्मयुद्धाचं स्वरूप देत होते. पण अभिमन्यूच्या प्रसंगात नियमभंग झाला आणि त्याचं दुःख संपूर्ण महाभारतावर पसरलं.
ही कथा सांगते की नियमभंग म्हणजे अधर्मयुद्ध.
भारताची जबाबदारी
भारताने पुन्हा एकदा विश्वगुरु होऊन जगाला मार्गदर्शन करणे आवश्यक आहे. योग, ध्यान, करुणा आणि अहिंसा या भारतीय परंपरा जगाला शांती देऊ शकतात. युद्धाने कुणाचंही भलं होत नाही, पण सहकार्याने जग बदलू शकतं.
आजोबा आपल्या नातवाला सांगतात – “बाळा, शांतीची सुरुवात तुझ्या मनातून होईल. तू जर रागाऐवजी प्रेम दिलंस, तर तुझ्या छोट्या कृतीतून जग बदलू शकतं. बुद्धाचा मार्ग चालला, तर युद्ध कधीच नसेल.”
मुलगा हसतो. त्याच्या डोळ्यांत आशेचा प्रकाश दिसतो. तो ठरवतो – “मी करुणेचा मार्ग स्वीकारेन.”
जगभर पसरलेली अशांती थांबवण्यासाठी बुद्धाचा संदेशच खरी औषधं आहे. भारताने पुन्हा एकदा विश्वगुरु होऊन जगाला सांगायला हवे – “युद्ध नको, बुद्ध हवा.”
आजच्या आधुनिक युद्धात मात्र नियमांची पायमल्ली होते.
क्षेपणास्त्रं, बॉम्ब, ड्रोन यांचा मारा निरपराध नागरिकांवर होतो.
रुग्णालयं, शाळा, धार्मिक स्थळं यांनाही लक्ष्य केलं जातं.
युद्ध फक्त रणांगणात मर्यादित राहत नाही, तर समाजाच्या प्रत्येक कोपऱ्यात पोहोचतं.
सायबर हल्ले, माहिती युद्ध, आर्थिक नाकेबंदी – हे सर्व मानवतेच्या पलीकडचं आहे.
युद्ध आता मानवतेच्या मृत्यूचं दुसरं नाव बनलं आहे.
रामायणात रामाने रावण शस्त्रविहीन झाल्यावर त्याला मारलं नाही. महाभारतात भीष्म शरण आले तेव्हा त्यांच्यावर हल्ला झाला नाही. पण अभिमन्यूच्या वेळी नियमभंग झाला आणि त्याचं परिणामकारक दुःख आजही स्मरणात आहे.
या कथा सांगतात की नियम पाळले तर युद्ध धर्मयुद्ध ठरतं, नियमभंग झाला तर ते अधर्मयुद्ध बनतं.
आजची युद्धं नियमांच्या पलीकडे गेली आहेत. मानवतेचा मृत्यू होत आहे. जर ही प्रवृत्ती थांबली नाही तर भविष्यात फक्त अंधार आणि विनाश उरेल.
महाभारत आणि रामायणातील शिकवण आजही तितकीच महत्त्वाची आहे. युद्ध अपरिहार्य झालं तरी ते न्यायासाठी असावं. नियम आणि मानवतेचा आदर राखला तरच ते धर्मयुद्ध ठरतं. अन्यथा ते फक्त विनाशाचं साधन बनतं. आजच्या जगाला ही शिकवण आत्मसात करण्याची गरज आहे – अन्यथा मानवतेचं भविष्य अंधकारमय ठरेल.
वीरेंद्र सोनवणे जळगाव ८८८८२४४८८३
बुद्धाने युद्धाऐवजी शांतीचा मार्ग दाखवला. त्यांनी सांगितले की द्वेषाने द्वेष संपत नाही, तर प्रेमानेच द्वेष संपतो. आज जगभर पसरलेल्या अशांतीला थांबवण्यासाठी हा संदेशच औषध ठरतो.
एका गावातील साधू लोकांना सांगतो – “तुम्ही जर द्वेष सोडला, तर गावात शांती येईल.” हळूहळू लोक बदलायला लागतात. ते एकमेकांना मदत करतात, रागाऐवजी प्रेम देतात. गावात हसू परतते. हीच कथा आज जगाला लागू होते.
युद्ध ही मानवी इतिहासातील सर्वात जुनी शोकांतिका आहे. महाभारतापासून ते आधुनिक रणांगणापर्यंत, संघर्षाची कारणं बदलली असली तरी परिणाम मात्र सारखाच – मानवतेचा मृत्यू.
महाभारतातील नियमांची शिकवण
कुरुक्षेत्राच्या रणांगणातही काही नियम होते. संध्याकाळी युद्ध थांबवायचं, शस्त्रविहीनावर हल्ला करायचा नाही, स्त्रिया-मुलांवर आघात करायचा नाही. हे नियम युद्धाला धर्मयुद्धाचं स्वरूप देत होते. पण अभिमन्यूच्या प्रसंगात नियमभंग झाला आणि त्याचं दुःख संपूर्ण महाभारतावर पसरलं.
ही कथा सांगते की नियमभंग म्हणजे अधर्मयुद्ध.
भारताची जबाबदारी
भारताने पुन्हा एकदा विश्वगुरु होऊन जगाला मार्गदर्शन करणे आवश्यक आहे. योग, ध्यान, करुणा आणि अहिंसा या भारतीय परंपरा जगाला शांती देऊ शकतात. युद्धाने कुणाचंही भलं होत नाही, पण सहकार्याने जग बदलू शकतं.
आजोबा आपल्या नातवाला सांगतात – “बाळा, शांतीची सुरुवात तुझ्या मनातून होईल. तू जर रागाऐवजी प्रेम दिलंस, तर तुझ्या छोट्या कृतीतून जग बदलू शकतं. बुद्धाचा मार्ग चालला, तर युद्ध कधीच नसेल.”
मुलगा हसतो. त्याच्या डोळ्यांत आशेचा प्रकाश दिसतो. तो ठरवतो – “मी करुणेचा मार्ग स्वीकारेन.”
जगभर पसरलेली अशांती थांबवण्यासाठी बुद्धाचा संदेशच खरी औषधं आहे. भारताने पुन्हा एकदा विश्वगुरु होऊन जगाला सांगायला हवे – “युद्ध नको, बुद्ध हवा.”
आजच्या आधुनिक युद्धात मात्र नियमांची पायमल्ली होते.
क्षेपणास्त्रं, बॉम्ब, ड्रोन यांचा मारा निरपराध नागरिकांवर होतो.
रुग्णालयं, शाळा, धार्मिक स्थळं यांनाही लक्ष्य केलं जातं.
युद्ध फक्त रणांगणात मर्यादित राहत नाही, तर समाजाच्या प्रत्येक कोपऱ्यात पोहोचतं.
सायबर हल्ले, माहिती युद्ध, आर्थिक नाकेबंदी – हे सर्व मानवतेच्या पलीकडचं आहे.
युद्ध आता मानवतेच्या मृत्यूचं दुसरं नाव बनलं आहे.
रामायणात रामाने रावण शस्त्रविहीन झाल्यावर त्याला मारलं नाही. महाभारतात भीष्म शरण आले तेव्हा त्यांच्यावर हल्ला झाला नाही. पण अभिमन्यूच्या वेळी नियमभंग झाला आणि त्याचं परिणामकारक दुःख आजही स्मरणात आहे.
या कथा सांगतात की नियम पाळले तर युद्ध धर्मयुद्ध ठरतं, नियमभंग झाला तर ते अधर्मयुद्ध बनतं.
आजची युद्धं नियमांच्या पलीकडे गेली आहेत. मानवतेचा मृत्यू होत आहे. जर ही प्रवृत्ती थांबली नाही तर भविष्यात फक्त अंधार आणि विनाश उरेल.
महाभारत आणि रामायणातील शिकवण आजही तितकीच महत्त्वाची आहे. युद्ध अपरिहार्य झालं तरी ते न्यायासाठी असावं. नियम आणि मानवतेचा आदर राखला तरच ते धर्मयुद्ध ठरतं. अन्यथा ते फक्त विनाशाचं साधन बनतं. आजच्या जगाला ही शिकवण आत्मसात करण्याची गरज आहे – अन्यथा मानवतेचं भविष्य अंधकारमय ठरेल.
वीरेंद्र सोनवणे जळगाव ८८८८२४४८८३
#trent #blogger #war
